Τι είναι η Λήμνος , τελικά ;

Στο χρώμα, το καλοκαίρι, είναι μελιά. Νησί θηλυκό γεμάτο γλυκές καμπύλες. Η Λήμνος είναι μια ζεστή αμμουδιά βγαλμένη από παιδικά χρόνια. Μια πατημασιά μέσα στα ξερά στάχυα. Η με­λανή κηλίδα της κουρούνας πάνω στη συκιά. Ένα καλογερίστικο μαντρί πολιορκημένο από το αφράτο κοκκινόχωμα. Μια βυθισμένη πολιτεία του Ομήρου στους Μέθωνες. Ένας κεχαγιάς ζωγραφισμένος από το Θεόφιλο. Ένα ποτήρι παγωμένο κρασί μεσημέρι στον Κότσινα. Είναι η χρυσαφιά λίρα της ζύμης για τα φλομάρια. Ένα θέατρο από ροδοκίτρινη πέτρα ανάμεσα σε ρόκες. Μια πελώρια αμμουδιά χαμένη μέσα στα βουνά. Είναι τα κουρεμένα κεφάλια στην καρότσα ενός ΡΕΟ στο δρόμο έξω από την Ατσική. Είναι οι μνήμες των εξόριστων στο Κοντοπούλι και στον Αι-Στράτη. Είναι η φωτιά του Ηφαίστου που κάνει νόστιμο το μελίχλωρο, που φουσκώνει τις χρυσές ρώγες των σταφυλιών, που πρασινίζει τα νερά στο Παρθενόμιτο, που κάνει εντελώς ονειρικά τα δειλινά μπροστά στον ιερό κώνο του Άθωνα.

Όμως αυτή είναι η δική μας Λήμνος. Τη δική σας βρείτε την φέτος το καλοκαίρι.

Πηγή: περιοδικό «Passport»

Ο Luigi Beschi της Ηφαιστίας και του Καβείριου: Έφυγε από τη ζωή ο αρχαιολόγος που ανέσκαψε επί 20 χρόνια τη Λήμνο

Έφυγε από τη ζωή ο Luigi Beschi, ένας από τους γνωστότερους και πιο σημαντικούς αρχαιολόγους της εποχής μας, με τον οποίο η Λήμνος συνδέθηκε ανασκαφικά , αφού από το 1978 έως και το 1997 διηύθυνε τις ανασκαφές στην Ηφαιστία και το Καβείριο.

Γεννημένος το 1930 στο Desenzano del Garda της βόρειας Ιταλίας, ο Beschi σπούδασε Ιστορία της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Padova, έλαβε μέρος στις αρχαιολογικές αποστολές της Κυρήνης και υπήρξε υπότροφος της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών.

Από το 1972 δίδασκε διαδοχικά στα Πανεπιστήμια του Chieti, της Νάπολης, της Πίζας και της Φλωρεντίας, διενεργώντας ταυτόχρονα τις ανασκαφές της Ηφαιστίας και του Ιερού των Καβείρων στη Λήμνο.

Σε συνέχεια των παλαιών ανασκαφών της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής, αποκάλυψε στο ιερό τέµενος της Ηφαιστίας έναν αρχαϊκό ναό τελεστηριακού χαρακτήρα, µε θρανία και άδυτο, που σχετίζεται µε τη λατρεία της Μεγάλης Θεάς της Λήµνου.

Ο ναός ιδρύθηκε στα µέσα του 7ου αι. και εγκαταλείφθηκε στα τέλη του 6ου αι. π.Χ. Στο Καβείριο ολοκλήρωσε την ανασκαφή του ελληνιστικού τελεστηρίου του α´ µισού του 2ου αι. π.Χ., η έρευνα του οποίου είχε διακοπεί το 1939, αποκαλύπτοντας πλήρως την κάτοψή του.

Παράλληλα, ανέσκαψε έναν πλούσιο αποθέτη κεραµικής από το τέλος του 5ου αι. π.Χ. έως και την ελληνιστική περίοδο, που απέδειξε -εκτός των άλλων- την ύπαρξη στενών σχέσεων του νησιού µε την Αττική.

Η έρευνα στο Καβείριο αποκάλυψε επίσης στα θεµέλια του ρωµαϊκού τελεστηρίου ένα αρχαϊκό τελεστήριο, που ιδρύθηκε τον 7ο αι. π.Χ. από τους Τυρρηνούς. Σε αυτό είχε διατηρηθεί ανέπαφο το στρώµα της καταστροφής του, µέσα στο οποίο βρέθηκαν πολυπληθή αγγεία, κάποια από τα οποία ήταν ενεπίγραφα.

Μελέτες…

Για τις ανασκαφές του στη Λήµνο δηµοσίευσε πληθώρα εργασιών. 

Σηµαντικός αριθµός µελετών αφορά επιµέρους ευρήµατα των ανασκαφών που διηύθυνε ο ίδιος ή παλαιοτέρων.

Πολλές είναι οι εργασίες του για ζητήµατα κεραµικής της Ηφαιστίας και του Καβειρίου από την υπογεωµετρική έως και την ελληνιστική.

Επιπλέον, το εξαιρετικά πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό του έργο φώτισε πολλές σκοτεινές πτυχές επιμέρους θεμάτων, όπως τη δομή της ζωφόρου του Παρθενώνα και τη λογική της, τη διαδοχή των ιερών στη δυτική και τη νότια πλευρά της Ακρόπολης, το ιστορικό του ιερού βράχου κατά την περίοδο της ξενοκρατίας, ποικίλα τοπογραφικής ή αρχιτεκτονικής φύσεως ερωτήματα γύρω από διάφορα μνημεία των Αθηνών και της Αττικής.

Εξίσου πολύτιμες είναι οι μελέτες του για την προέλευση ορισμένων γλυπτών σε ιταλικά μουσεία από την ενετοκρατούμενη Κρήτη, αλλά και για την περιπετειώδη κατάληξη στην Αγγλία κάποιων κιόνων από το σουνιακό ναό του Ποσειδώνα. Πρέπει ακόμα να μνημονευθεί η παράλληλη συμβολή του στην έρευνα της κλασικής μουσικής, ιδιαιτέρως του Bach.

Για τη διεθνώς καταξιωμένη προσφορά του, ο Luigi Beschi τιμήθηκε από έναν μεγάλο αριθμό φημισμένων ακαδημιών, πανεπιστημιακών σχολών, πνευματικών ιδρυμάτων και από την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, όπως, εξάλλου, είχε τιμηθεί από τους Έλληνες φίλους του τόσο για την ειλικρίνεια της αγάπης του όσο και για την αμέριστη συμπαράστασή του.

Πηγή: emprosnet.gr

Κωνσταντίνος Χατζηιωάννου: Ο λημνιός αγωνιστής του 1821

Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου και αργότερα Χατζηιωάννου από τη Λήμνο υπήρξε Έλληνας στρατιωτικός και αγωνιστής στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Έφτασε ως το βαθμό του ανθυπολοχαγού και τιμήθηκε με χαλκούν αριστείο και αργυρό σταυρό. Μεταπολεμικά εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Η δράση του

Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου γεννήθηκε στη Λήμνο στις αρχές του 19ου αιώνα και συμμετείχε στην Επανάσταση τα τελευταία έτη του αγώνα, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της απονομής του χαλκινου αριστείου που του δόθηκε. Όμως, δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες από τη δράση του στον αγώνα. Πρωτοαναφέρεται το 1829, όταν κατατάχτηκε στο ΙΒ΄ ελαφρύ τάγμα του συντοπίτη του αξιωματικού Τριαντάφυλλου Τζουρά. Το 1830 υπηρετούσε ως λοχίας σιτιστής στο 2ο λόχο υπό τον λοχαγό Ιω. Κοντούλη. Την εποχή αυτή μετείχε με το τάγμα του στις προσπάθειες αντιμετώπισης των στασιαστών στο Άργος. Τον Αύγουστο του 1831 με εντολή του υπουργού Στρατιωτικών Π.Γ. Ρόδιου συνόδεψε χρηματαποστολή 2,5 χιλιάδων φοινίκων που αφορούσε στη μισθοδοσία υπαλλήλων και στρατιωτικών από το Ναύπλιο στην Αθήνα. Το ίδιο έτος προήχθη σε ανθυπολοχαγό και ανέλαβε υπασπιστής του Τρ. Τζουρά και μετά το σοβαρό τραυματισμό του τελευταίου του υποταγματάρχγη Ι. Κοντούλη που ανέλαβε τη διοίκηση.

Με την έλευση του Όθωνα και τη διάλυση των "ατάκτων" κατατάχθηκε ως λοχίας στο 2ο λόχο του Α΄ τάγματος ακροβολιστών του Τρ. Τζουρά στην Αθήνα. Αργότερα, το 1836, αναφέρεται ως ανθυπολοχαγός και έχει μετατεθεί στη Φθιώτιδα στο Σώμα Εθνοφυλακής του Βάσου Μαυροβουνιώτη.

Το έτος αυτό τιμήθηκε με το χάλκινο αριστείο, αλλά δεν έλαβε ποτέ το σχετικό δίπλωμα. Το 1838 ο διοικητής του, Βάσος Μαυροβουνιώτης, διαμαρτύρεται για την καθυστέρηση της αποστολής του γράφοντας μεταξύ άλλων στην αναφορά του προς το Υπ. Στρατιωτικών ότι του απονεμήθηκε:

"Χάριν των πολλών εκδουλεύσεών του προς την πατρίδα, επειδή και εις τον ιερόν αγώνα της πατρίδος εξεπλήρωσε εντίμως το χρέος του.

Το δίπλωμα και το μετάλλιο όμως και πάλι δεν έφτασαν. Σε σχετικό ερώτημα που έστειλε το 1840 μέσω του νέου διοικητή του Τρ. Τζουρά, του απάντησαν πως: "Το χαλκούν αριστείον του λοχίου Κώστα Χ΄΄Ιωάννου σας απεστάλη κατά το 1836 έτος, με την υπ' αριθ. 8216 της 20 Μαΐου Διαταγήν μας". Προφανώς κάπου παράπεσε.

Παράλληλα, ως ανθυπολοχαγός, του απονεμήθηκε ο αργυρούς σταυρός, συνοδευόμενος από το ακόλουθο δίπλωμα που πιστοποιεί τη συμμετοχή του στον αγώνα της ανεξαρτησίας:

ΟΘΩΝ
Ελέω Θεού Βασιλεύς της Ελλάδος
Χορηγήσαντες τον κατά την 18/30 Σεπτεμβρίου 1835 συστηθέντα αργυρούν σταυρόν εις τον Κύριον Κωνσταντίνον Ιωάννου Λήμνιον ανθυπολοχαγόν, ως εντίμως μεθέξαντα του υπέρ ανεξαρτησίας των Ελλήνων αγώνος με την άδειαν του να φέρει το έντιμον τούτο παράσημον εις πάσαν περίστασιν, παρέχομεν εις αυτόν προς πιστοποίησιν τούτου το παρόν Δίπλωμα, υπογεγραμμένον παρ' Ημών Ιδία χειρί και εσφραγισμένον με την Ημετέραν μεγάλην Σφραγίδα του Κράτους.
Εν Αθήναις την 20 Φεβρουαρίου/3 Μαρτίου 1836.

Είναι γνωστό πως συνέχισε να υπηρετεί ως ανθυπολοχαγός μέχρι το Δεκέμβριο του 1860. Στα έγγραφα μετά το 1840 αναφέρεται κάποιες φορές και ως Χατζηιωάννου, προφανώς έπειτα από κάποιο προσκύνημα που έκανε στα Ιεροσόλυμα.

Πηγή: Βικιπαίδεια

Ο μοναχικός καβαλάρης της Λήμνου

Φωτογραφία: Doug Wiebe

Του Γ. Φίκαρη

Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στο σπίτι τους , μαζί με τη μάνα του και την αδελφή του. Τέλειωσε το δημοτικό, αλλά γράμματα δεν έμαθε. Έξι χρόνια ακολουθούσε τις συνήθειες των άλλων παιδιών στο σχολείο, έτσι για περνά ο καιρός. Τα μεταεμφυλιακά χρόνια κράτησαν τη σκληράδα των πολέμων που προηγήθηκαν κι ο κόσμος αρκούνταν στον αγώνα για τα προς το ζην.


Ποιός να νοιαστεί για το μικρό Γιώργο και τα προβλήματα του. Φεύγοντας απ το δημοτικό, “στοίχισε” σε κεχαγιάδες φυλάγοντας πρόβατα για αρκετά χρόνια. Εκεί έμαθε, όπως τις έμαθε, τις δουλειές της μάντρας, των χωραφιών και των ζώων και εκεί έφτιαξε μόνος του το νοικοκυριό του. Εκεί μπόρεσε και επιβίωσε και εκεί εξακολουθεί να ζει σε άθλιες συνθήκες. Όσο ζούσε η μάνα του, κάπου-κάπου περνούσε απ’ το σπίτι και έτρωγε ένα πιάτο ζεστό φαΐ. Τώρα, απομονωμένος στο δικό του κόσμο, ψάχνει ζεστασιά και λίγο φαΐ σε παρέες και πανηγύρια, πολλές φορές κρατώντας και τη λύρα του, που γρατζουνίζει τις χορδές της, χωρίς να ξέρει τι παίζει. Ασχολείται με αγροτικές δουλειές, έχοντας μια ντουζίνα άλογα δεμένα εδώ κι εκεί που χρησιμοποιεί για τα οργώματα και το κάρο, κι ένα μικρό κοπάδι πρόβατα.


Δεν φόρεσε ποτέ καθαρά ρούχα, ούτε παπούτσια. Φοράει μόνιμα τσαρούχια και παινεύεται για την τέχνη στην κατασκευή τους. Τον δεκαπενταύγουστο βάζει και τον παλιό σκούφο, την πατατούκα και το κελιστό άσπρο πουκάμισο των κεχαγιάδων. Η μέρα εκείνη έχει σημειολογική σημασία . Ήταν η μέρα που αντάμωναν στό πανηγύρι οι κεχαγιάδες και οι τσοπάνηδες και στοίχιζαν (συμφωνούσαν) για τις απολαβές του τσοπάνη της επόμενης χρονιάς, που σπάνια ήταν παραπάνω από μια φορεσία, δυο πρόβατα, δυο πινάκια σιτάρι και ένα ζευγάρι παπούτσια απο λάστιχο για γιορτινά. Τα καθημερινα ήταν τσαρούχια και «μαούνες», που φτιαχνόταν από λάστιχα αυτοκινήτων.


Δεν έχει ωράριο, δεν ξεχωρίζει τη νύχτα απ’ τη μέρα. Καθισμένος στο άλογό του, μπορείς να τον συναντήσεις παντού και οποιαδήποτε μέρα και ώρα. Από μακριά ακούς τον καλπασμό του αλόγου του και τον βλέπεις ξαφνικά μπροστά σου . Κάποιοι τον φοβούνται και τον αποφεύγουν. Οι πολλοί στέκονται και του μιλούν για να τον πειράξουν. Αυτός όμως δεν νοιάζεται. Έχει συνηθίσει πια τους ανθρώπους , τους δέχεται όπως είναι και απαντά ανάλογα, προσπαθώντας πολλές φορές να αποκομίσει και κάποια οφέλη από αυτούς.


Απ’ τα λίγα λεφτά που βγάζει δεν ξοδεύει ούτε μια δραχμή. Κάθε τόσο διανύει με το άλογό του τριάντα χιλιόμετρα για να πάει στη πρωτεύουσα και να καταθέσει τα λεφτά στην τράπεζα. Κάποτε τον κορόιδεψαν τα πειραχτήρια του χωριού του . Του είπαν ότι οι ποντικοί μπήκαν στην τράπεζα και έφαγαν ολα τα χρήματά της. Ξημερώθηκε στην πόρτα της, περιμένοντας να διαπιστώσει αν ηταν αλήθεια ή ψέμα. Αρκέστηκε στη διαβεβαίωση του διευθυντού και έφυγε. Μια άλλη φορά έγινε μια άγρια δολοφονία στην περιοχή. Ο Γιώργος πρώτος ανάμεσα στούς ύπόπτους αφηγείται: « Το πρωί έκαμα λίγο τσορβά κι κάτσα να τον πιω. Άκσα τσ σκύλ να γαυγίζνε και κάποιουν να με φωνάζ. Ήνταν χουροφύλακες . Ωχ, είπα στον εαυτόμ. Τίποτα όρνιθες πάλι θα χαθήκαν. Πάλι ιγώ θα βρώ του μπελάμ». Τόν ανέκριναν και για καλή του τύχη βρέθηκε άλλοθι απ την μαρτυρία άλλων και τη δική του και τον άφησαν.

Δηλώνει ισόβια υποταγή μόνο σε εκείνον που τα έβαλε μαζί του και τον νίκησε. Την υποταγή του την εκφραζει με το: Οτ πεις εσύ........

Άλλη μιά ιστορία που δείχνει τη λημνιά πονηριά του. Κάποιος τον πλησίασε και τόν μύησε σε μια μικροκομπίνα πώλησης ενός χωραφιού του οποίου δεν ήταν ιδιοκτήτης ο Γιώργος. Υπέγραψε το συμβόλαιο με σταυρό και πήρε 300.000 δραχμές. Οι αγοραστές το μεταπούλησαν 3.000.000 δραχμές. Ο Γιώργος καμώθηκε ότι δεν ήξερε και βλαστημούσε τούς αγοραστές που τον κορόιδεψαν. Όταν όμως τα πειραχτήρια το παράκαναν, φεύγοντας τους φώναξε: «Βρε να σας πω τν αλήθεια , το χωράφ δέν ήταν θκομ.»

Ο Γιώργος θα μπορούσε να είναι σαν όλους τούς άλλους . Να ζει στο φτωχικό του με τη φαμίλια του,με τις έννοιες και τα προβλήματα, αλλά και με τη ζεστασιά του σπιτιού και της οικογένειας.

Άλλα όμως η τύχη όριζε γι’ αυτόν. Η ζωή του, ζωή ασκητή. Μόνο που δεν τήν διάλεξε και δεν έχει και την πνευματική δύναμη της πίστης για να ξεπερνά τα προβλήματά της. Άγωνίζεται απλά να επιβιώσει κάτω από αντίξοες συνθήκες. Και τά γηρατειά έρχονται. Ποιός θα φροντίσει και θα νοιαστεί για το Γιώργο;

Το κράτος, η συμπόνια η αλληλεγγύη των συνανθρώπων του. Ακόμη και φόρους θα αρχίσουν να του ζητάνε σε λίγο. Συχνά εκφράζει το παράπονό του: «Σάμπους είμι κι εγώ σαν τουν άλλου κόσμου; τι μπορώ πια να παντέχω από δω και περα;» Σταματά βγάζοντας ένα βρυχηθμό αγριμιού, θέλοντας να διώξει αυτά που έχει μαζέψει μέσα του. Καί φεύγει, χάνεται. Δέν θέλει να μιλήσει άλλο. Ξανακλείνεται στον εαυτό του και στον μικρόκοσμό του.

Οι παλιοί Λημνιοί ήταν πολύ σκληροί. Ξεχώριζαν αυτού του είδους τα άτομα, ακόμα και στην οικογένεια, απ’ την κοινωνική ζωή των υπολοίπων, θεωρώντας ότι δεν έχουν θέση σ’ αυτήν. Στη δουλειά , όμως, και τις υποχρεώσεις τους είχαν κανονικό μερίδιο. Καμιά φορά και μεγαλύτερο.Έτσι μεγάλωνε η απόσταση από τους άλλους και έμεναν πάντα μόνοι. Η εκμετάλλευση, ακόμη και στο οικογενειακό περιβάλλον. Καμιά φορά ο Θεός τους ξεκουράζει, πριν καταπέσουν. Αυτή είναι και η μόνη τους ελπίδα.

Γιώργος Φίκαρης

Ο πατέρας μου λέει πάντα: "Μη μιλάς εσύ για τον εαυτό σου. Το τι είσαι και το τι δεν είσαι δεν το κρίνεις εσύ".
Πιστεύει στην έξωθεν καλή μαρτυρία, την οποία βέβαια και έχει κερδίσει με το σπαθί του. Ένας φίλος του από τα σχολικά χρόνια, ο δάσκαλος κ. Γ. Χρήστου, μας ανοίγει την καρδιά του.


Του κ. Γιώργου Χρήστου

ΦΑΝΤΑΖΟΥΝ πάρα πολλά τα 56 χρόνια ,που βρεθήκαμε για πρώτη φορά στο ίδιο τμήμα της Α’ τάξης του Γυμνασίου.
Έξι χρόνια μαζί στην ίδια τάξη και μετά χαθήκαμε.Ο καθένας τράβηξε το δύσκολο,ανηφορικό δρόμο της ζωής, αλλά γεμάτοι ζωντάνια,δύναμη και εμπιστοσύνη στους εαυτούς μας, εκπαιδευμένοι από την τότε σκληρή ζωή της Λήμνου, η οποία Λήμνος ετοίμαζε τα παιδιά της να κερδίζουν τις μάχες της ζωής. 
ΣΥΝΑΝΤΗΘΗΚΑΜΕ και πάλι για τα καλά,οι τυχαίες συναντήσεις δεν λογαριάζονται,στο ΜΕΣΟ. Δεν λέω ότι δεν τον γνώριζα καλά και ξαφνιάστηκα από τη διαφορετικότητά του.Είδα όμως ένα Γιώργο, πιότερο ώριμο, με ξεκάθαρες ιδέες σε όλα τα ζητήματα, με άποψη και με το γλαφυρό λόγο του να υποστηρίζει τα πιστεύω του. 
Δεν θα τονίσω στις λίγες αυτές γραμμές, την επιτυχία του σε όποιο επάγγελμα και αν έκανε, αλλά θα αναφερθώ στην καλή του φήμη και σοβαρότητα που έχει στην κοινωνία της Λήμνου και στο πιο σημαντικό για μένα την ωραία οικογένεια που έκανε με τη γυναίκα του. Τα παιδιά του ξεχωρίζουν. 
Σαν συνταξιούχος τώρα, μπόρεσε να αναδείξει τις ανησυχίες του, τη διεύρυνση των γνώσεών του και την έρευνα. Βλέπω πως στο διαδίκτυο,ξεδιπλώνουν άτομα τα ταλέντα που είχαν και που ήταν σε ελάχιστους γνωστά. 
ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ το ΓΙΩΡΓΟ το ΦΙΚΑΡΗ αναρωτιέμαι πόσα παιδιά χάθηκαν ή δε μπόρεσαν να αξιοποιήσουν τις τεράστιες ικανότητες που είχαν προς όφελος της κοινωνίας.Φτώχεια, μετεμφυλιακή Ελλάδα με τους οδυνηρούς πολιτικούς διαχωρισμούς και εξοβελισμούς, είναι μερικά που φρενάρισαν χιλιάδες χιλιάδων άτομα της νεότητάς μας. 
ΓΙ ΑΥΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΡΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ απαλλαγμένη από τη διαφθορά και την αναξιοκρατία.

Οι ιπποδρομίες του Αγ. Γεωργίου στην Καλλιόπη

Φωτογραφίες από το αρχείο του κ. Γ. Χρήστου από τις ιπποδρομίες που γίνονται στις 23 Απριλίου, ανήμερα του Αγ. Γεωργίου, στην Καλλιόπη.

Τα γαϊδουράκια της Λήμνου και η Καλλίπολη

Το γαιδουράκι θεωρείται ο καλύτερος χαράκτης δρόμων σε απόκρημνες περιοχές.

Στή Καλλίπολη, εκτός του γνωστού Simpson, που ονομάστηκε “ ο άνθρωπος με το γαϊδουράκι” και έκανε εξαιρετική δουλειά στη διάσωση των τραυματιών, υπάρχουν μαρτυρίες και επιστολές που αναφέρουν οτι γαϊδουράκια της Λήμνου μεταφέρθηκαν και εργάστηκαν πολύ σκληρά για τα αυστραλιανά στρατεύματα, καθώς και των άλλων χωρών, για τις προμήθειες, τους τραυματίες και πολλά άλλα, πάνω στο τραχύ και απότομο έδαφος του όρμου των ANZAC.

Η 13η LHR ηλθε στην Καλλίπολη χωρίς τα άλογά της. Κρατήθηκαν πίσω στην Αίγυπτο, επειδή το τουρκικό έδαφος δεν θεωρήθηκε κατάλληλο για αυτά. Τα γαϊδούρια ήταν πιό ευκίνητα και άξιοι αναπληρωτές τους.
Βρέθηκαν πολλές φωτογραφίες από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένου του Australian War Memorial και της Κρατικής Βιβλιοθήκης της Βικτώριας, που μαρτυρούν ότι τα γαϊδούρια είχαν αγοραστεί στη Λήμνο καθ 'οδόν προς την Καλλίπολη και ταξίδεψαν στο κατάστρωμα του HMT Ascot και άλλων πλοίων, όπως δείχνει και η φωτογραφία. Αργότερα τιμήθηκαν και με στρατιωτικά μετάλια. Πλησιάζοντας την εκατονταετηρίδα του WW1, θυμούμενοι εκείνους που αγωνίστηκαν στην Καλλίπολη, πρέπει επίσης να θυμόμαστε και τα ζώα που έκαναν το έργο των στρατιωτών πιο εύκολο. Τά γαϊδούρια, τα άλογα και τα σκυλιά. Δεν επέλεξαν να είναι εκεί και πολλά απο αυτά έχασαν και τη ζωή τους, δουλεύοντας κάτω απο ακραίες συνθήκες.
Γ. Φίκαρης